Luž jest nie tylko najwyższą górą w Górach Łużyckich ze swoją wysokością 793 m n.p.m.; Na jego szczycie znajduje się również najmłodsza wieża widokowa. W przeszłości Luž mógł poszczycić się jeszcze jednym naj – był najniebezpieczniejszym miejscem w szerokim regionie – tutejsza gospoda była popularnym celem przemytników i kłusowników.
Luž to charakterystyczna góra fonolitowa stojąca tuż przy granicy – można wspiąć się na nią od strony czeskiej z Horní Světlá i zjechać ponownie w Niemczech do Waltersdorfu w Górach Żytawskich.
W XVI wieku Luž nazywano Spitzbergiem lub Mittagsbergiem. Czeska nazwa Luž została nadana mu przez Josefa Kafkę w ilustrowanym przewodniku po Czechach.
Góra była popularnym celem wycieczek w czasach starożytnych, z wyjątkiem czasów, gdy na wzgórzu mieszkali przemytnicy. Wszak widoki z niej podziwiał sam król Saksonii Fryderyk August, a podobno także Józef Kajetan Tyl.
Największą sławę Luž zyskał w pierwszej połowie XIX wieku, kiedy to rodak z Waltersdorfu wybudował na jego szczycie drewnianą gospodę. W 1833 r. dobudował nawet małą wieżę widokową. W 1882 r. za sprawą saksońskich stowarzyszeń wybudowano tu większe schronisko (tzw. Lausche Baude). Ciekawe, że część schroniska leżała po niemieckiej strony granicy, a część (nasza) była wtedy jeszcze austriacka. Na dachu schroniska stała wysoka wieża widokowa. Luž był popularnym ośrodkiem turystycznym aż do II wojny światowej, po której schronisko zostało prawdopodobnie podpalone i spłonęło. Kiedyś na szczycie znajdowała się również nielegalna wieża telegraficzna, która służyła do wysyłania numerów do Lotynki z Żytawy do Pragi i z powrotem.
Dziś pozostałości chaty zostały wykorzystane do stworzenia tarasu widokowego. W 2020 roku po stronie niemieckiej wokół masztu retencyjnego na szczycie wybudowano 9-metrową wieżę widokową z 55 stopniami. Metalowa konstrukcja wieży widokowej wyłożona jest porfirem – lokalną skałą pochodzenia wulkanicznego, dzięki czemu wieża widokowa już na pierwszy rzut oka robi wrażenie. Schody i platforma wykonane są z przezroczystych metalowych płyt, więc nie daj się zaskoczyć. Niektórym jednak wymagająca wspinaczka wynagrodzi trud widokami. Z górnej platformy otwiera się luksusowa panorama we wszystkich kierunkach – od Gór Łużyckich i Żytawskich, przez Rudawy, Góry Izerskie i Karkonosze. Na szczyt można dostać się bez problemu, na przykład z miejscowości Horní Světlá zielonym szlakiem, który następnie łączy się z czerwonym szlakiem długodystansowym Szlakiem przez Czechy.
W 2011 roku Luž został uznany za rezerwat przyrody, a na jego szczycie rośnie pierwotna roślinność leśna. Poza tym góra porośnięta jest głównie drzewami liściastymi – dębami, bukami, klonami, ale także świerkami. Na ich zboczach można zobaczyć rzadkie rośliny, takie jak naparstnica, tojad sudecki, kokorycz pusta czy paprotnik kolczysty. Występuje tu również rzadka fauna – kozica północna, dzięcioł czarny, kruk zwyczajny i żołędnica europejska. A w sezonie grzybowym nie możemy zapomnieć o grzybach, których też jest tu wiele!
Samochód można zaparkować na parkingu przy miejscowości Myslivny lub przy drogowskazie U Jána, można też dojechać autobusem do miejscowości Dolní Světlá i stamtąd udać się czerwonym szlakiem. Można również wejść na szczyt zgodnie z naszą propozycją wycieczek.
Nie polecamy wchodzenia na górę z wózkiem dziecięcym.
Na szczycie nie ma punktu gastronomicznego, ale napić i najeść się można w schronisku Luž, ale uwaga, płacić można tylko gotówką.
